KNIL
Organisatie
Het Koninklijk Nederlands-Indisch Leger (KNIL) was het Nederlandse koloniale leger in voormalig Nederlands-Indië. Deze overzeese krijgsmacht splitste zich af van het staande leger in Nederland en viel vanaf 4 december 1830 onder het ministerie van Koloniën. Het koloniale leger was een essentieel instrument voor de Nederlandse koloniale overheersing. Daarnaast had het KNIL de taak om Nederlands-Indië tegen een buitenlandse vijand te verdedigen. Het KNIL bestond uit een minderheid van Europese en een meerderheid van Indonesische en Indo-Europese beroepsmilitairen. De legerleiding hield bewust koloniale, etnische scheidingen in stand. Officiers- en hogere onderofficiersrangen waren veelal voor Europeanen voorbehouden en Indonesische eenheden waren zoveel mogelijk buiten hun geboorteplaats gelegerd. Nadat Japanse troepen begin 1942 grote delen van Indonesië hadden veroverd en Java hadden omsingeld, capituleerde het KNIL op 9 maart 1942.Tijdens de Japanse bezetting werden KNIL-militairen krijgsgevangen genomen en opgesloten in gevangenenkampen onder mensonwaardige omstandigheden. Velen werden tewerkgesteld als dwangarbeider op verschillende plaatsen in Azië. Anderen werden ingelijfd bij Japanse gevechtseenheden. Een klein deel leefde buiten de kampen, maar zij hadden een beperkte bewegingsruimte. Na de Japanse capitulatie op 15 augustus 1945 stond Indonesië onder Brits bevel en vingen Britse en Australische troepen de geïnterneerden op. Bevrijde krijgsgevangenen van het KNIL werden geremilitariseerd. Tegelijkertijd riep Indonesië de onafhankelijkheid uit en nam het antikoloniale geweld toe tijdens de zogenoemde Bersiap periode (1945-1946). Deze geweldsuitbarstingen werden versterkt doordat sommige oud-krijgsgevangenen overgingen tot niet geautoriseerde, geïmproviseerde acties tegen Indonesische onafhankelijkheidsstrijders. Nadat de Nederlandse autoriteiten het militair gezag hadden overgenomen van de Britten, werden veel van de bevrijde KNIL-militairen, soms na een korte herstel- en opleidingsperiode, ingezet tijdens de Indonesische onafhankelijkheidsoorlog (1945-1949). Na de soevereiniteitsoverdracht eind 1949 werd het KNIL op 26 juli 1950 ontbonden. Een deel van het KNIL-personeel stapte over naar het Indonesische leger, anderen vertrokken noodgedwongen met hun gezin naar Nederland.
