Proklamasi Republik Indonesia

17 augustus 1945

Op 17 augustus 1945 riepen de twee belangrijkste Indonesische nationalisten, Soekarno en Mohammad Hatta, de onafhankelijkheid uit van de Republiek Indonesië. De Proklamasi Republik Indonesia (de proclamatie van de Republiek), ook wel Proklamasi Kemerdekaan (de proclamatie van de vrijheid) genoemd, vond twee dagen na de Japanse capitulatie op 15 augustus plaats bij het woonhuis van Soekarno in het centrum van Jakarta. Eén dag ervoor was hij door radicale nationalistische vrijheidsstrijders ontvoerd. Deze jonge vrijheidsstrijders, ook pemuda genoemd, wilden dat Soekarno als eerste president zelf de onafhankelijkheid proclameerde in plaats van het als Japans geschenk te aanvaarden. Op 17 augustus las hij namens “het volk van Indonesië” zijn befaamde woorden voor aan een klein publiek. De oproep tot vrijheid werd massaal overgenomen door de Indonesische bevolking. Nederland wilde daarentegen opnieuw zijn koloniaal gezag invoeren in de Indonesische archipel. Wat volgde was de Indonesische onafhankelijkheidsoorlog (1945-1949). Op 27 december 1949 droeg Nederland, onder grote internationale druk, formeel de soevereiniteit over aan Indonesië. De twee data van onafhankelijkheid, 17 augustus 1945 en 27 december 1949, blijven tot op heden gevoelige onderwerpen in Nederland. Op 14 juni 2023 erkende de Nederlandse regering dat Indonesië al op 17 augustus 1945 “volledig en zonder voorbehoud” onafhankelijk werd. Alhoewel dit een belangrijk symbolisch gebaar is naar Indonesië, veranderde er juridisch niets. Daarnaast doet deze erkenning volgens sommigen in Nederland onrecht aan de (Nederlandse) burgers en militairen die tijdens de Indonesische onafhankelijkheidsoorlog hebben geleden of zijn overleden. Indonesië houdt 17 augustus 1945 aan als de dag waarop het onafhankelijk werd. De dag van de proklamasi is tegenwoordig een nationale feestdag in Indonesië, in de volksmond bekend als Hari Kemerdekaan (dag van de vrijheid) of Tujuhbelasan (de zeventiende).