Massa-executies Rawagedeh
9 december 1947 - Balongsari (Rawagede)
Op 9 december 1947 vonden massa-executies plaats in het dorp Rawagedeh (het huidige Balongsari) op zo’n 70 kilometer ten oosten van de Indonesische hoofdstad Jakarta. Nederlandse militairen van het 3e bataljon van het 9e Regiment Infanterie van de Koninklijke Landmacht waren op zoek naar de plaatselijke verzetsleider Lukas Kustario, die echter het dorp een dag ervoor had verlaten. Toen de militairen hem niet konden vinden, executeerden zij vrijwel de gehele mannelijke dorpsbevolking, enkele honderden mannen. Het executeren van personen zonder vorm van proces is wettelijk verboden. De gebeurtenissen in Rawagedeh werden op drie momenten onderzocht. In 1947 onderzocht de internationale Commissie van Goede Diensten (CGD) van de Verenigde Naties de zaak, nadat de Republik Indonesia aangifte had gedaan. Hierop dienden de Nederlandse autoriteiten binnen twee weken een memorandum in bij de CGD, die de Republikeinse beschuldigingen op vrijwel alle punten tegensprak. In 1969 publiceerde de Nederlandse regering De Excessennota, waarin de massamoord met enkele zinnen werd afgedaan. En aan de hand van een Televisiedocumentaire van RTL 5 over Rawagedeh vroeg de Tweede Kamer in 1995 nogmaals om opheldering. De minister van Justitie concludeerde vervolgens dat Nederlandse militairen executies hadden uitgevoerd zonder vorm van proces, maar zag af van strafrechtelijke vervolging van de Verantwoordelijke officieren. Uiteindelijk spanden negen weduwen van de executieslachtoffers en één mannelijke overlevende een rechtszaak aan tegen de Nederlandse staat. Op 21 september 2011 oordeelde de rechtbank dat de staat wel aansprakelijk was voor de massa-executies in Rawagedeh. Dit was de eerste keer dat Nederland schadevergoedingen moest betalen aan (familieleden van) slachtoffers van massamoorden uit zijn koloniale verleden. Inmiddels heeft de regering een civielrechtelijke regeling ingesteld. Echtgenoten en kinderen van slachtoffers van executies zonder vorm van proces door Nederlandse militairen tijdens de Indonesische onafhankelijkheidsoorlog (1945-1949) kunnen een schadevergoeding ontvangen door een claim in te dienen.
