Akkoord van Renville

17 januari 1948

Het Akkoord van Renville was een politieke overeenkomst tussen Nederland en de Republik Indonesia. Onder internationale druk had Nederland op 5 augustus het grootschalige militaire offensief, Operatie Product, moeten stopzetten en een staakt-het-vuren moeten afkondigen. Enkele weken later begonnen op grond van een resolutie van de Verenigde Naties (VN) onderhandelingen tussen de Republiek en Nederland onder leiding van een Commissie van Goede Diensten (CGD). Op 29 augustus 1947 stelde Nederland eenzijdig een demarcatielijn vast op Java en Sumatra, de zogeheten Van Mook-lijn, die de meest vooruitgeschoven gebieden verbond die Nederlandse troepen tijdens Operatie Product hadden bezet. Deze scheidingslijn, vernoemd naar luitenant-gouverneur-generaal H.J. van Mook, markeerde volgens Nederland de grens tussen de Nederlandse en Republikeinse gebieden. Op 17 januari 1948 ondertekenden beide partijen een akkoord aan boord van het Amerikaanse transportschip USS Renville, dat tijdens de onderhandelingen als hoofdkwartier van het CGD had gediend. Het Akkoord van Renville was in grote lijnen een herhaling van het Akkoord van Linggarjati, dat met het begin van Operatie Product was verbroken. De Republiek ging akkoord met een wapenstilstand en de door Nederland vastgestelde demarcatielijn van augustus 1947. Op zijn beurt beloofde Nederland dat de overdracht van de soevereiniteit aan een federale Indonesische staat op 1 januari 1949 zou plaatsvinden. Wel moesten de Republiek en Nederland nog onderhandelen over de voorwaarden waarop de Republiek tot een Nederlands verbond van deelstaten zou toetreden. Die onderhandelingen liepen in juni 1948 vast. Dit droeg bij aan de Nederlandse beslissing om op 18 december het Renville-akkoord op te zeggen en over te gaan tot het tweede grootschalige militaire offensief, Operatie Kraai.