Interview met de heer Docianus (Ony) Sahalessy door Mary Hehuat over de strijd na de proclamatie van de Republiek der Zuid-Molukken (RMS) voor het programma Medelanders Nederlanders

Bung Ony (Docianus) Sahalessy beschrijft zijn deelname aan de gewapende RMS-strijd als een plicht jegens zijn geboorteland. Vanuit strategisch oogpunt werd de strijd verplaatst van Ambon naar Seram, waar de jungle bescherming bood tegen de Indonesische militairen. Hij schetst schrijnende omstandigheden: te weinig wapens (soms 3-4 strijders per geweer), geen voedsel, geen internationale steun en voortdurende guerrilla-aanvallen op beter bewapende Indonesische troepen. Hij benadrukt dat ondanks deze ongelijkheid, de RMS maar liefst 17 jaar lang standhield. Hij noemt de afwezigheid van wereldwijde media-aandacht een groot gemis, wat de strijd isoleerde van morele of materiële steun. Een belangrijk deel van het interview is gewijd aan dr. Chr. Soumokil, die door Bung Ony wordt herinnerd als een rechtvaardige leider, vaderfiguur en jurist. Hij vertelt over diens arrestatie in 1963, onder zware omstandigheden, waarbij hij tot het laatst zijn idealen trouw bleef. Ook komt aan bod hoe de Indonesische staat propaganda gebruikte om zijn dood te verdoezelen. Tot slot uit Bung Ony zorgen over de langetermijneffecten van de Indonesische overheersing op Molukse cultuur, natuur en identiteit: van de 'Javanisering' van de cultuur tot ecologische schade op Seram. Verhalen over gebeurtenissen betreffen onder meer guerrilla gevechten in de jungle waarbij RMS-strijders met minimale middelen successen boekten, het moreel leiderschap van dr. Soumokil (“Als je komt vechten, kom je om het kruis te dragen, niet voor de lol.”), en de symbolische keuze van Soumokil om blootsvoets naar zijn executie te lopen. Dit als teken van trouw aan de Molukken als een trouwe normale onderdaan. Belangrijke data: 25 april 1950 : Proclamatie van de Republiek der Zuid-Molukken (RMS) door dr. Chr. Soumokil. 1950–1967 (globaal) : Periode van gewapend RMS-verzet, voornamelijk op het eiland Seram. 22 maart (jaartal onbekend, vermoedelijk jaren ’50) : Bung Ony (Docianus) trekt de jungle in bij Amahei, Seram, om zich aan te sluiten bij het RMS-verzet. 2 december 1963 : Arrestatie van dr. Chr. Soumokil bij Sawai/Saleman op Seram, door gebrek aan voedsel en manschappen. 12 april 1966 : Executie van dr. Soumokil in Jakarta, na weigering een verklaring af te leggen tegen de RMS-proclamatie. Hij blijft tot het einde trouw aan zijn idealen en loopt blootsvoets rond als symbool. Na december 1963 – jaren ‘70 : Indonesische desinformatie campagnes verspreiden geruchten dat Soumokil naar Rusland of Engeland zou zijn gevlucht. Onderwerpen: RMS-strijd in Seram Guerrillaoorlog Gebrek aan wapens & voedsel Internationaal isolement Dr. Chr. Soumokil (leider RMS) Molukse identiteit en nationalisme Javanisering & ecologische schade Propaganda Indonesische overheid Verhalen over gebeurtenissen uit het verzet Symbolische daden van verzet (blootsvoets lopen) Persoonsnamen Bung Ony (Docianus) – verteller, RMS-strijder Dr. Chr. Soumokil – RMS-president, geëxecuteerd in 1963 TNI (Tentara Nasional Indonesia) – Indonesisch leger Nederland – genoemd als oorspronkelijke kolonisator én wapenleverancier aan Indonesië Permesta-beweging / Sumatera – vergeleken als minder duurzame opstanden dan RMS Molukse vrijwilligers / strijders – vaak jong, slecht bewapend, langdurige inzet. Ruw materiaal van een interview door Mary Hehuat met de heer Docianus Sahalessy (Bung Ony). Het interview is gebruikt in de 8-delige televisieserie Sedjarah Kesabaran (de geschiedenis van het geduld) van het programma Medelanders Nederlanders van omroep FEDUCO. Medelanders Nederlanders is een serie programma's voor en over etnische minderheden in Nederland, waarin wordt ingegaan op culturele achtergronden en actuele zaken. Sedjarah Kesabaran gaat over de geschiedenis van Molukkers in Nederland vanaf WO II. Het interview is afgenomen in het Moluks Maleis. De heer Sahalessy, een voormalig vrijwilliger in de RMS-strijd, vertelt over de ervaringen van Molukse strijders na de proclamatie van de Republiek der Zuid-Molukken (RMS) in 1950. Hij vertelt over de verplaatsing van de strijd naar het eiland Seram, de moeilijke levensomstandigheden in de jungle, het gebrek aan wapens en internationale steun, en over zijn persoonlijke band met dr. Chr. Soumokil, de president van de RMS. Het relaas bevat sterke politieke overtuigingen, verhalen over gebeurtenissen uit de strijd en reflecties op het culturele en ecologische verlies op de Molukken onder Indonesisch bestuur. [Zie voor uitzending programma ID: PGM126451; PGM89874; PGM138237.]