Interview met de heer en mevrouw Kapel door Mary Hehaut over de Japanse bezetting in Nederlands-Indië tijdens WOII voor het programma Medelanders Nederlanders

De heer Kapel werd op 17 december 1942 gearresteerd door de Japanners, nadat hij valselijk door een verrader was beschuldigd van het bezit van een foto van koningin Wilhelmina. Dit gebeurde toevallig op de dag van de verjaardag van zijn kind, waarvoor hij in Makassar inkopen aan het doen was. Dit leidde tot drie jaar gevangenschap in Makassar, onder uiterst zware omstandigheden. Kapel beschrijft systematische marteling, honger, publieke onthoofdingen (uit naam van Tennōheika, zijne Majesteit de Keizer) en psychische terreur. Ze kregen ‘s ochtends alleen water, een stukje cassave en wat mais. Hij werd meermaals ondervraagd en zwaar mishandeld. Zijn getuigenis is doorspekt met herinneringen aan executies van zes tot zeven medegevangenen en de constante dreiging van de dood. Na de oorlog diende hij als getuige bij een Japans tribunaal. Zijn vrouw is aanwezig bij het interview en bevestigt delen van zijn verhaal, waaronder zijn fysieke toestand bij terugkeer. Op de vraag hoe hij zich nu 40 jaar later hierover voelt, kan hij alleen maar zeggen dat hij spijt heeft en zijn goedheid (en trouwheid jegens de Nederlanders) beantwoord werd met kwaad. De vrouw van de heer Kapel vertelt over de zware tijd tijdens de Japanse bezetting, in tegenstelling tot de Nederlandse periode die minder problemen gaf. Ze moest zich verstoppen omdat haar man al twee keer gevangen was genomen. Ze had foto’s en spullen van de compagnie (de Nederlandse administratie) verstopt, waaronder een portret, ondanks het risico dat ze gevonden zouden worden en zij als spionnen zouden worden beschuldigd. Ze vertelt dat ze samen met andere Molukse families in het kamp Pekato woonden, onder toezicht van lokale leiders zoals de heer Metiarij. Ze benadrukt de sterke verbondenheid en het behoud van eigen identiteit: de Molukse mensen hielden vast aan hun loyaliteit aan Nederland (hun godsdienst was ook christelijk) en waren terughoudend tegenover de Japanners en later de Indonesiërs. Er was een incident waarin Japanse autoriteiten vroegen waarom de Ambonezen niet geloofden in de Japanse keizer, terwijl andere bevolkingsgroepen dat wel deden. De heer Metiarij legde uit dat Ambonezen traditioneel loyaal bleven aan Nederland en daarom terughoudend waren in het accepteren van de Japanners. Dit illustreert de diepe culturele en politieke trouw van de Molukse gemeenschap in die tijd. Genoemde personen in het interview: Sergeant Lekatompessy/Lekatompessij, sergeant Ahuluheluw, sergeant Pasanea, sergeant Muskitta, sergeant Tarasanbessy (?), dominee Pattikayhatu, kerkenraadslid Tanamal, dominee Metiarij. Taal: Mix van Hoog-Maleis en Moluks-Maleis met Nederlandse invloeden en termen zoals 'verrader', ‘behandeling’, ‘brigade’ en ‘sergeant’. Makassaars in anekdote over medegevangene van Makassaarse komaf, zoals het woord ‘taena, tena’. Dit betekent ‘niet’. ‘Balle-balle’ betekent ‘liegen’. Opname grotendeels goed te volgen, met enkele herhalingen en incomplete zinnen tijdens emotionele passages. Kwaliteit: goed, emoties leiden soms tot haperingen of onvolledige zinnen.Ruw materiaal van een interview door Mary Hehuat met de heer en mevrouw Kapel. Het interview is gebruikt in de 8-delige televisieserie Sedjarah Kesabaran (de geschiedenis van het geduld) van het programma Medelanders Nederlanders van omroep FEDUCO. Medelanders Nederlanders is een serie programma's voor en over etnische minderheden in Nederland, waarin wordt ingegaan op culturele achtergronden en actuele zaken. Sedjarah Kesabaran gaat over de geschiedenis van Molukkers in Nederland vanaf WO II. Het interview is afgenomen in het Moluks Maleis. Dit interview maakt deel uit van het oral history-project waarin Molukse ooggetuigen en nabestaanden vertellen over hun ervaringen tijdens en na de Tweede Wereldoorlog, met speciale aandacht voor de Japanse bezetting van voormalig Nederlands-Indië. De heer Kapel vertelt over zijn gevangenschap, de martelingen en nasleep van deze traumatische periode. [Zie voor uitzending programma ID: PGM126451.]