Tekening Zr. Martina en haar ploeg

Tomohon, Tussen 25 februari 1942 en 28 maart 1944

Een tekening in potlood en pen van een aantal jongens en een vrouw werkend in een tuin. Op de voorgrond staan jongens rond een vrouw. De vrouw heeft een grote bundel takken in haar hand. Enkele van de jongens hebben een kleinere bundel. Op de achtergrond een schoolgebouw met tekst op het dak: "Lauwierschool". Onderaan de tekening: "Zr. Martina en haar ploeg". De Lauwierschool was de school waarin het vrouwenkamp Tomohon Kaäten was gevestigd. In het boekje: "Nederlandse vrouwen in een Japans interneringskamp in beeld en woord" is een dergelijke tekening afgedrukt (waarschijnlijk een bijgewerkte origineel). De tekst bij de tekening luidt: "De grote tuin bij de school moest worden onderhouden door de vrouwen en de kinderen. Het zat vol onkruid en stenen, wij moesten dat allemaal uit de harde droge grond halen. Een groot deel van alle kampwerkzaamheden werd verricht door de jongens en de meisjes. Zij waren al die jaren een onmisbare steun vooral voor zieke vrouwen en moeders. Zuster Martina werkte in de tuin met een goed getrainde jongensploeg. De Japanners vonden echter dat jongens van tien en elf jaar reeds mannen waren. Op die leeftijd moesten ze het vrouwenkamp uit. Dan vertrokken ze naar een onbekend oord. Voor de achtergebleven moeders was de scheiding ondragelijk wreed".