Schoolplaat 4. Het Parklandschap van Madoera

Haarlem, omstreeks 1912

Een schoolplaat met een zwart-wit foto in een wit kader met de titel: "4. Het parklandschap van Madoera". Linksonder: "Kleynenberg & Co., Haarlem". Bij de schoolplaten hebben een aantal hoogleraren en deskundigen uit die tijd toelichtende teksten geschreven. De toelichtende tekst bij deze afbeelding is van J.F. Niermeyer: "Plaat 4 geeft een uitnemenden indruk van het parkachtig landschapskarakter van dat heuvelland, voor zoover het in kultuur is gebracht, en dat is hier met verreweg het grootste deel het geval. Het eentonige djatiwoud, dat in de overeenkomstige heuvels van Rembang het landschapskarakter bepaalt, is op Madoera bijna geheel uitgeroeid. Waar het maar even te doen is, is de armelijke bodem met bouwvelden bedekt. En al is bevloeiing niet toegepast, toch zijn de velden, waarop vooral mais groeit, meest als sawahvakken aangelegd, door walletjes omgeven, om het regenwater vast te houden. Overal ziet men afzonderlijke boomen en boomgroepen. Ook de meeste huizen staan afzonderlijk, te midden der velden, iets dat in den Archipel zeer zelden voorkomt. De vroeger zoo veelvuldige twisten en oorlogjes hebben haast overal het wonen in dorpen tot regel gemaakt; op Madoera is het aantal grootere dorpen in de meeste streken van het binnenland gering. In de onvruchtbaarste deelen liggen de kalkgronden, met steenen bezaaid, om beurten braak en ze worden dan bedekt met laag en stekelig kreupelhout, of er groeien weiden van kort gras, door hare droogte de kleur onzer heiden hebbend, waarop de sapi's grazen, het beste vee van den Archipel, de trots van den Madoerees en het voornaamste uitvoerartikel van het eiland. Alang-alang, het stijve gras, dat op Java zoo ondragelijk veelvuldig is, komt hier weinig voor; het neemt met zoo slechte gronden geen genoegen. Cactusachtige planten zijn een bijzondere trek van het landschap."