Schoolplaat 107. Laan in Makassar

Makasar, omstreeks 1912

Een schoolplaat met een zwart-wit foto in een wit kader met de titel: "107. Laan in Makassar". Linksonder: "Kleynenberg & Co, Haarlem." Een straatbeeld van een laan te Makassar - Sulawesi Selatau. Aan weerszijden hoge bomen waarvan de kruinen elkaar raken. Rechts achter de rij bomen een kerk waar open rijtuigkoetsjes met paard en menner staan geparkeerd. Bij de schoolplaten hebben een aantal hoogleraren en deskundigen uit die tijd toelichtende teksten geschreven. De toelichtende tekst bij deze afbeelding is van J.F. Niermeyer: "Plaat 107 Laan in Makassar. Plaat 108 Straat in Makassar. Er zijn in de Buitenbezittingen steden, die vele trekken van overeenkomst met de steden van Java vertoonen, voornamelijk wat het uiterlijk der Europeesche en Chineesche wijken betreft. Dat is in 't bizonder daar het geval, waar de Compagnie reeds van oudsher gevestigd is en waar zich zoodoende meestal ten dubbel karakter heeft ontwikkeld: een oude stratenstad, met de huizen aaneengesloten, en een nieuwe lanenstad, met elk huis op eigen erf. De oude stad van Makassar (plaat 108) is goed beschreven in de Reisgids der Paketvaart-maatschappij1) ‘Men wordt er getroffen door het levendig verkeer, de verscheidenheid van koopwaar in de kleine, lage toko'tjes, de schilderachtige bouwvalligheid en de ouderwetschheid van alle woningen en pakhuizen. Nog wonen verscheidene Europeanen in de nauwe, rechte straten dezer oude stadswijk; hunne huizen kenmerken zich door sporen van den oud-Hollandschen stijl: groote schuiframen, met kleine ruitjes in groene kozijnen, onderen bovendeuren, met kunsteloos houtsnijwerk in het licht erboven, en voorgalerijen aan de straat, beschermd door luifelachtige afdaken, die op houten kolommetjes rusten. ....Langs de straat en in de magazijnen kan men de voornaamste handelsproducten zien vervoeren en verpakken, vooral copra, tripang, paarlemoerschelpen, vogelhuiden, muskaatnoten, kruidnagels, gedroogde visch, schildpad, damarhars, wortelhout, rotan, was, getah en andere boschproducten.’ Want Makassar is niet alleen de markt voor Zuid-Celebes, maar ook voor een groot deel van het Oosten van den Archipel, tot Nieuw-Guinea en de Groote Oost.2) Nog meer gelijkt de laan, op plaat 107 afgebeeld, op een stadslaan in Java. Als gewoonlijk is ze beplant met de fraaie tamarindeboomen, die ook langs de groote wegen op Java zooveel aangeplant worden. Het fijne loof geeft wel geen zware schaduw, maar dit heeft het voordeel dat de weg na regen snel weer opdroogt. Een zonderling gezicht is het, op zulk een weg inlandsche vrouwen te zien manoeuvreeren met geweldig lange stokken, waarin van boven een mesje bevestigd is, om daarmee de tamarindevruchten hoog uit de boomen te snijden. 1) Amsterdam, J.H. de Bussy; blz. 189 2) De oneigenlijke naam van de Zuidooster- en Zuidwester-eilanden"