Interview Alwine van Nie-Ellens

Alwine Ellens (1938) schetst een aangrijpend beeld van haar jeugd, waarin de idyllische herinneringen aan honing zuigen uit bloemen in Padang bruut werden verstoord door de Japanse bezetting. Terwijl Alwine met haar moeder, zus en broer de verschrikkingen van de kampen Ambarawa en Banjoebiroe doorstond, werd haar vader, een gezagvoerder bij de KPM, aan de andere kant van de wereld getorpedeerd en via Italië naar een Duits concentratiekamp afgevoerd. In het kamp probeerde Alwine’s moeder met minimale middelen de waardigheid te bewaren. Alwine herinnert zich de "koffieklop" als een zeldzame traktatie en de zondagschool onder de palmbomen. Een symbool van hun kamptijd is het rugzakje van haar broer Harm. Toen hij op tienjarige leeftijd werd weggevoerd naar het jongenskamp, borduurde zijn moeder een lapje op zijn tas met daarop zijn "geliefde plekje" - zijn tuintje - omringd door de namen van de achterblijvende "tantes" als herinnering aan de geborgenheid die hij moest achterlaten. Na de Japanse capitulatie volgde een minstens zo angstige periode tijdens de Bersiap, waarin het gezin door Indonesische nationalisten werd geïnterneerd in het republikeinse kamp Songgoriti. Paradoxaal genoeg leerde Alwine daar tussen de angst door haar eerste balletpassen. De uiteindelijke hereniging met haar vader in een KPM-hotel was bitterzoet; de tucht en orde die hij direct eiste ("ga je tanden poetsen"), sloot totaal niet aan bij de "zootje ongeregeld" die de oorlog van de kinderen had gemaakt. Hoewel Alwine in Nederland bekend stond als een vrolijk "vlindertje", kwam de werkelijke emotionele klap van de oorlogservaringen pas decennia later, wat leidde tot een hernieuwde erkenning van haar verleden als oorlogsslachtoffer. Dit interview werd afgenomen als onderdeel van het project "Het Jaar 2602" over de Japanse bezetting van Nederlands-Indië in de periode 1942-1945.