Schoolplaat 134. Zendingsschool te Modjowárno. Oost-Java.

Jawa, omstreeks 1912

Een schoolplaat met een zwart-wit foto in een wit kader "134. Zendingsschool te Modjowárno. Oost-Java." Linksonder: "Kleynenberg & Co, Haarlem.” School in Europese bouwstijl. Buiten voor de school poserende onderwijzers, kwekelingen en leerlingen.<br>Bij de schoolplaten hebben een aantal hoogleraren en deskundigen uit die tijd toelichtende teksten geschreven.<br>De toelichtende tekst bij deze afbeelding is van Prof. dr. A.W. Nieuwenhuis:<br>"Plaat 134. Evenals langzamerhand alles verandert en zich ontwikkelt, heeft men dit ook met de methode der zending zien gebeuren. Het bleek namelijk op den duur, dat een volk ten minste een zekeren graad van beschaving moest bereikt hebben, om ontvankelijk voor het Christendom te zijn; wellicht minder naar het uiterlijk, maar innerlijk zou anders zijn geloof te animistisch blijven. Bovendien ondervond men, welke machtige middelen, om wel te doen aan eene Indische bevolking en om haar vertrouwen in te boezemen, onze beschaving bezat. Men legt zich dus nu bij het zendingswerk vooral toe op het geven van lager- en vakonderwijs, op het verstrekken van goede medische hulp, op het steunen en opvoeden der menschen in den levensstrijd in het algemeen. Hoogst belangrijke uitkomsten, vooral in Celebes en de Bataklanden van Soematra, zijn daardoor bereikt. De Zending in Indië beantwoordt dan ook meer en meer aan haar eigen ideaal, een belangrijke beschavings-factor te zijn. Gelijk reeds bij plaat 70 in het licht werd gesteld, kan de protestantsche Zending daar bogen op het bezit van modelziekeninrichtingen met Europeesche artsen en een ook overigens zegenrijk werkende medische hulpverschaffing. Ook op het gebied van het schoolwezen heeft de Zending, vooral onder de minder beschaafde volken, zeer belangrijke uitkomsten verkregen. In verband met hare niet ruime geldmiddelen op het reusachtige arbeidsveld moet zij in voortreffelijkheid van haar onderwijs wel voor den staat onderdoen, zoodra deze zich werkelijk aangordt, ook op dit gebied aan de inlandsche bevolking door het stichten van scholen ontwikkeling te brengen. Vandaar de oneenigheid en naijver, die daarover in eenige streken, bijv. in de Minahassa, zijn uitgebroken. Voor het verkrijgen van een inzicht in de beteekenis van het particuliere onderwijs der Zending in Indië kunnen de volgende getallen dienen: de protestantsche Zending bezit in de Minahassa 165 scholen, op de Sangir- en Talaur-Eilanden 124, in de Bataklanden 573, op Borneo, Midden-Celebes en het oosten van onzen Archipel 186, op Java 66. Neemt men daarbij in aanmerking, dat deze bijna alle vele, zelfs tientallen van jaren reeds werden in stand gehouden, ten deele in de minst beschaafde streken, waar van gouvernements-onderwijs geen sprake was, dan begrijpt men het groote, hierdoor verrichte beschavingswerk. Ook de katholieke kerk heeft het onderwijs met bijzondere zorg ter hand genomen; zoowel monniken als nonnen houden zich in stichtingen, die veeltijds internaten zijn, met de opvoeding der jeugd bezig. Vooral in de hoofdsteden van Indië werken zij in goede scholen van lager en rniddelbaar onderwijs; ook heel wat protestantsche kinderen genieten daar onderricht. In 1910 werden op deze scholen voor Europeesche kinderen 1153 katholieke en 408 niet-katholielie jongens, 2603 katholieke en 1445 niet-katholieke meisjes onderwezen. In dat zelfde jaar werden in geheel de katholieke missie op de verschillende scholen voor Inlanders 1431 katholieke en 775 niet-katholieke jongens, 921 katholieke en 92 niet-katholieke meisjes onderwezen, van welke meer dan 3/4 tevens op kosten der missie werden gevoed en verpleegd."