Schoolplaat 125. Berg Artillerie

Haarlem, omstreeks 1912

Een schoolplaat met een zwart-wit foto in een wit kader "125. Berg Artillerie". Linksonder: "Kleynenberg & Co, Haarlem.” Poserend de veldartillerie: militairen staan opgesteld in vol ornaat met kanonnnen, paarden en honden. Bij de schoolplaten hebben een aantal hoogleraren en deskundigen uit die tijd toelichtende teksten geschreven. De toelichtende tekst bij deze afbeelding is van Prof. dr. A.W. Nieuwenhuis: "Plaat 125 geeft een afbeelding van dat onderdeel der artillerie in Indië, dat zijn ontstaan aan de eischen van het terrein aldaar en van den strijd tegen een inlandschen vijand te danken heeft, namelijk van de bergartillerie. Het wapen der artillerie in onze Oost-Indische koloniën bestaat uit 3 veldbatterijen met snelvuurgeschut van 7.5 cM. kaliber, 4 bergbatterijen en 10 compagnieën vesting-artillerie met positiegeschut, kanonnen, houwitsers en mortieren. Komen de overige onderdeelen met die in Nederland meer of minder overeen, de bergartillerie kennen wij hier niet. Zij ontleent haar naam, daaraan, dat zij erop is ingericht om in wegenloos bergterrein gebruikt te worden; om die reden worden de stukken en toebehooren bij voorkeur niet varend vervoerd, maar alles wordt gedragen, vooral door paarden en door uit China ingevoerde muilezels. De stukken zelf zijn ook zoo licht mogelijk gemaakt en kanon en affuit kunnen afzonderlijk door een dier gedragen worden. Zooals uit de twee afgebeelde stukken blijkt, zijn zij dan ook klein en dun, maar groot van kaliber. Uit de aan de assen bevestigde touwtrossen is op te maken, dat de bedieningsmanschap met deze het stuk over terreinhindernissen heen kan werken. Die manschappen bestaan hier uit Europeanen en Inlanders; van de laatsten zijn zelfs enkelen hooger dan de Europeanen gegradueerd. Bij de infanterie plaatst men hen liever in verschillende compagnieën naast elkaar. Van de dragende dieren komen hier de paarden het best uit; zij staan met den rug naar ons toegekeerd en torsen aan beide zijden kistjes met ammunitie. De hoogere muildieren met pakzadel bevinden zich rechts, op den achtergrond. Zeker eigenaardig werkt, de figuur van den batterijcommandant op zijn kleine Sandelhoutpaard in het midden; hoewel dit vurig en krachtig ponyras aan het leger groote diensten in ’t bijzonder als, rijpaard bewezen heeft, zoo verwondert het toch niet, dat men deze paarden in de laatste ras uit Australië in het leger vervangen heeft. Zeker werkte daartoe ook mede, hetgeen op blz. 71 deel II over de ontaarding der Indische paardenrassen werd medegedeeld. Van deze plaat kunnen wij geen afscheid nemen zonder den achtergrond op den voorgrond gebracht te hebben. Die geeft namelijk een kenschetsend beeld van inlandsche dorpserven, waar de met palmbladen gedekte, eenvoudige inlandsche woningen onder de menigte vruchtboomen van allerlei slag schuil gaan; de dorpen zelf zien er op een afstand meer als een bosschage dan als eene verzameling van huizen uit (plaat 70)."