Veteraneninstituut

• Interview

Interview met Willy Frankema - van Wieringen Koninklijke Marine

Dit echt Amsterdamse meisje ging op haar 23e bij de Marva. Op Radio Oranje hoorde ze dat er een marine vrouwenafdeling opgericht werd en ze was heel blij dat ze aangenomen werd op 9 oktober 1945. Ze werd in Engeland opgeleid en was de eerste vrouw die in de rol liep op een Nederlands oorlogsschip. Ze wilde altijd al naar Indië en met de Marva's lukte dat inderdaad. Ze tekende steeds bij en uiteindelijk is ze beroeps geworden. ...

• Interview

Interview met P.S.R.F. Mathijsen Landmacht

Deze veteraan werd geboren in Tilburg maar groeide op in Brussel waar hij zich in oktober 1944 aanmeldde bij de Nederlandse Krijgsmacht. Hij maakte deel uit van de staf van de derde brigade van de 7 Decemberdivisie. Hij vroeg zich nooit af of het juist was wat hij deed, hij vond dat Indië gewoon bij Nederland hoorde. Het guerrillakarakter van de strijd maakte het lastig de burgers volledig te ontzien. Hij vindt dat hij ...

• Interview

Interview met Jur Zwijnenburg

Samen met de jongen die later zijn zwager zou worden, werd deze man als dienstplichtig verbindingsofficier uitgezonden naar Nieuw Guinea in 1962. Hij ging er zelf van uit dat hij niet terug zou keren, maar jong als hij was verontrustte die gedachte hem niet echt. Na een korte stop in Hollandia werden ze in Biak ontscheept, waar ze gelegerd werden op de marinebasis. Ze sliepen op een droogzolder, waar hij vanuit zijn bed ...

• Interview

Interview met Louis Baseler

De geïnterviewde is geboren in Nederlands-Indië. De geïnterviewde groeide hier op en ging hier naar school. Tijdens de Japanse bezetting kwam hij onder andere in het interneringskamp Meester Cornelis terecht. De geïnterviewde beschrijft het leven in de kampen. Een keer kwam hij in de gevangenis terecht waar hij slecht werd behandeld. Ondanks dat hij heel sterk was kwam hij toch in het ziekenhuis. Veel mensen stierven. ...

• Interview

Interview met J.G. Drijssen

Deze veteraan is geboren op Java. Zijn vader was een Duitser en zijn moeder Javaans. In december 1941 moest hij opkomen bij de (KNIL)infanterie in Bandoeng. De Japanners waren een geduchte tegenstander en krijgsgevangenschap volgde al snel. In krijgsgevangenschap moest hij stenen bikken en zand schrapen om zo snel mogelijk voor de Japanners een vliegveld aan te leggen. Uiteindelijk is hij verscheept naar Singapore, waar ...

• Interview

Interview met Joop Morrien

De geïnterviewde vertelt over zijn uitzending naar Nederlands-Indië. Hij werd opgeroepen voor de dienstplicht. De geïnterviewde vertelt over de CPN en gaat in op zijn werkzaamheden voor het blad De Waarheid. Eerst was de geïnterviewde geplaatst op West-Java. Hij vertelt over de lokale bevolking en gaat in op de politieke situatie. De geïnterviewde was voorstander van de Indonesische onafhankelijkheid en zocht in Indië ...

• Interview

Interview met K.L.F. LeGrand

Als jongeman werd deze geïnterviewde getroffen door het bombardement van Rotterdam, waarna hij enige tijd verpleegd moest worden. Hij studeerde Theologie aan de Vrije Universiteit en dook onder toen in zijn derde jaar de loyaliteitsverklaring aan de Duitse bezetter ondertekend moest worden. Hij werd gearresteerd door de Sicherheitsdienst en naar een strafkamp bij Marl-Hüls in Duitsland gestuurd. Later, als predikant in ...

Interview met KL veteraan in Nederlands-Indië uitgezonden als Oorlogsvrijwilliger Koninklijke Landmacht, Manusje van alles op Steenwijk, Van de Korput kazerne

Deze man was al uitgebreid onder de wapenen geweest bij de Binnenlandse Strijdkrachten toen hij met de Stoottroepen uitgezonden werd naar Indië. Door een oponthoud met een zieke voet in Kuala Lumpur miste hij echter letterlijk de boot, en kwam hij in Indië bij een heel ander onderdeel van het Nederlandse leger terecht. Hij moest direct na aankomst al met een luitenant mee, want er was iets gebeurd in de kampong. Ze stuitten ...

Interview met KL veteraan in Nederlands-Indië uitgezonden als Dienstplicht Koninklijke Landmacht, gewondenverzorger op Rotterdam

Deze Utrechter begon als huisarts en werd later psychiater. In 1940 werd hij gemobiliseerd en hielp hij gewonden van de brug te halen en naar ziekenhuizen te vervoeren aan de Maas bij Rotterdam. Soms nam hij het stuur van de wagen over als een soldaat niet verder durfde te rijden omdat ze onder vuur lagen. Hij werkte verder als arts na de capitulatie. In 1946-1947 werd hij gevraagd naar Nederlands Indië te komen als psychiater. ...

Interview met KL veteraan in Nederlands-Indië uitgezonden als Dienstplicht Koninklijke Landmacht, Kwartiermaker, chauffeur op Java, Batavia.

Tijdens de tweede wereldoorlog werd deze man op 14 jarige leeftijd opgepakt en naar Berlijn gestuurd voor dwangarbeid. Na de bevrijding volgde meteen de dienstplicht. Op 6 mei 1945 kwam hij op bij de Aan- en Afvoertroepen, de AAT. Ze moesten in Indië militair materiaal in orde gaan maken. Hij wilde een boot later nemen, in verband met de geboorte van zijn kind. Dat mocht niet. Zo zag hij zijn zoon pas na 3 jaar voor het ...

Interview met KL veteraan in Nederlands-Indië uitgezonden als Oorlogsvrijwilliger Koninklijke Landmacht, Hoofd Gevechtsinlichtingen Staf Tijger-Brigade op Semarang

Deze drager van het Bronzen Kruis meldde zich begin 1939 bij de SROI, de School Reserve Officieren Infanterie in Kampen. Tijdens de mobilisatie werd hij als sergeant gelegerd in Den Haag, waar hij als vaandrig bij de Grenadiers vocht in mei 1940 bij het vliegveld Ockenburg. Na de oorlog meldde hij zich begin augustus 1945 voor dienst in Indonesië, om tegen Japan te vechten en de kolonie te bevrijden. Via Engeland - intussen ...

Interview met KL veteraan in Nederlands-Indië uitgezonden als Dienstplicht Koninklijke Landmacht, Infanterist, MP'er op Zuid-Celebes, Midden- en Zuid-Sumatra

Deze dienstplichtig korporaal - die zich aanvankelijk ook als oorlogsvrijwilliger had gemeld, maar daarbij ging iets mis - ging in november 1947 met 5-1RI op De Volendam naar Indië. Hij werd geplaatst in de binnenlanden van Zuid-Celebes, waar de situatie sinds het harde optreden van Westerling rustig was. De jongens gingen steeds tien dagen aaneengesloten op patrouille, met 10 man. Officieren gingen niet mee, omdat die ...

Interview met KM veteraan in Nederlands-Indië uitgezonden als Oorlogsvrijwilliger Koninklijke Marine, Schrijver op Batavia

Dit echt Amsterdamse meisje ging op haar 23e bij de Marva. Op Radio Oranje hoorde ze dat er een marine vrouwenafdeling opgericht werd en ze was heel blij dat ze aangenomen werd op 9 oktober 1945. Ze werd in Engeland opgeleid en was de eerste vrouw die in de rol liep op een Nederlands oorlogsschip. Ze wilde altijd al naar Indië en met de Marva's lukte dat inderdaad. Ze tekende steeds bij en uiteindelijk is ze beroeps geworden. ...

Interview met KL veteraan in Nederlands-Indië uitgezonden als Oorlogsvrijwilliger Koninklijke Landmacht, Muzikant op Diverse locaties in Indië, schepen en Nieuw Guinea

Dit is het Indië-verhaal van een muzikant uit de Prins Bernhard kapel. Na de tweede wereldoorlog kwam hij via zijn broer terecht bij het militaire muziekkorps in Assen. Zijn dagen bestonden uit wat exercitie en repeteren en in de zomer verkaste de Kapel naar Bloemendaal. Er werd op tal van plaatsen gespeeld: op de Afsluitdijk, voor repatriëringsschepen uit Indië, voor soldaten die naar Indië vertrokken. Prins Bernhard ...

Interview met KL veteraan in Nederlands-Indië uitgezonden als Dienstplicht Koninklijke Landmacht, Hospik, gewondenverzorger op Amersfoort, Kampen, Maastricht

Bij één van de laatste razzia's in de Duitse bezettingstijd werd deze jongeman naar Dachau gebracht als dwangarbeider voor de Duitsers. De Amerikaanse bevrijders brachten hem enkele maanden later weer thuis, doodziek. In februari 1947 moest hij opkomen voor de militaire dienst in Amersfoort, bij de infanterie. Hij had bij de keuring al kenbaar gemaakt dat hij antimilitarist was. Vanuit zijn belangstelling wist hij wel ...

Interview met KL veteraan in Nederlands-Indië uitgezonden als Dienstplicht Koninklijke Landmacht, Militair administrateur op Middelburg, Enter en Oldenzaal (1939/40)

In Oldenzaal maakt deze man de Duitse inval mee in 1940. Hij komt - omdat hij als administratieve kracht werkte voor het gemobiliseerde leger - in krijgsgevangenschap in Nordhorn, Meppen en Schwerin in mei en juni 1940, waar hij landarbeid moet verrichten voor de Duitsers. Eind juni 1940 wordt hij vrijgelaten en keert naar Deventer terug, waar hij bij zijn oude werkgever weer aan de slag kan. Later werkt hij nog bij de ...

Interview met KL veteraan in Nederlands-Indië uitgezonden als Oorlogsvrijwilliger Koninklijke Landmacht, Sectiecommandant brencarrierpeloton op Zuid-Sumatra

De geïnterviewde vertelt over zijn uitzending naar Nederlands-Indië. Hij meldde zich na de bevrijding in Nederland aan als oorlogsvrijwilliger, om vervolgens naar Indië te worden uitgezonden. Hij zat bij 4-4RI. Ze werden geplaatst op Zuidelijk Sumatra in juni 1947. Al snel begon de eerste politionele actie. Ze hadden regelmatig krijgsgevangenen die werden dan aan de KNIL en de Inlichtingendienst overgedragen. Ook heeft ...

Interview met Militaire luchtvaart veteraan in Nederlands-Indië uitgezonden als Oorlogsvrijwilliger Koninklijke Luchtmacht, Piloot op Vliegveld Semplak

De geïnterviewde maakte de WOII mee in Nederland. Hij hielp mee met het verzet en heeft ondergedoken gezeten. In 1948 werkte hij als oorlogsvrijwilliger bij de luchtmacht. Het squadron waar hij deel van uitmaakte werd verdeeld over vier locaties in Nederlands-Indie. Hijzelf kwam terecht in Semplak. Hij werkte mee aan de inname van Djokja. Het werk in Indie was intensief en er vielen veel doden onder eigen soldaten. Er ...

Interview met KL veteraan in Nederlands-Indië uitgezonden als Burger Koninklijke Landmacht, Helpster/ziekenverzorgster op Tjimahi

Deze burger vrouw werd als ziekenverzorgster ingedeeld bij de Rode Kruis helpers, die naar Indië werden gestuurd in 1948 om daar de arme bevolking in de kampongs medische hulp te bieden. In Singapore werd echter bekend dat het doel van hun missie veranderd was en zij niet meer de kampongbevolking zouden helpen in mobiele teams, maar gestationeerd zouden worden in de militaire hospitalen voor de Koninklijke Landmacht. De gewonden die binnenkwamen in het militaire hospitaal en die niet altijd geheel genazen of overleden, grepen haar aan. Ze dacht te helpen bij de bevrijding van Indië, en had geen weet van de nationalistische beweging in Indonesië. Het deed haar patiënten goed dat ze een aandachtig oor had. De militairen waren beschoten in situaties waar ze niet op voorbereid waren. Pelopors werden opgenomen op een andere afdeling.

Interview met KL veteraan in Nederlands-Indië uitgezonden als Burger Koninklijke Landmacht, Verpleegster op Semarang, mil. hospitaal en kraamkliniek

Deze jonge Rode Kruisverpleegster, die indertijd een vriend had die naar Indië was uitgezonden, besloot zich ook aan te melden voor uitzending in 1948. Pas in Singapore hoorden de meisjes dat ze uitgeleend zouden worden aan de Koninklijke Landmacht. Ze werden na aankomst opgesplitst en naar verschillende militaire ziekenhuizen op Java gebracht. Zijzelf werd geplaatst in het militair hospitaal te Semarang op de kraamafdeling, ...

Interview met KL veteraan in Nederlands-Indië uitgezonden als Dienstplicht Koninklijke Landmacht, Geweer- en brenschutter op Cheribon

Na een moeilijke jeugd ging deze Drentse jongeman voor zijn nummer naar Nederlands-Indië in 1947. Terwijl hij daar was, overleed in Nederland zijn moeder. Hij had daar veel verdriet van, maar had weinig tijd om te treuren want hij kwam op Java in levensgevaarlijke gevechtssituaties terecht. Vaak bleek de groepscommandant daarin de zaak niet goed in de hand te hebben. Deze man voelde zich niet veilig genoeg om tegen het ...

Interview met KL veteraan in Nederlands-Indië uitgezonden als Dienstplicht Koninklijke Landmacht, Ordonnans compagniestaf op Midden Java: Pekadjangan, Kedungwuni, Doro

Na zijn eindexamen HBS in 1947 moest deze man direct naar Indië, omdat hij tijdens zijn opleiding uitstel voor militaire dienst had gehad. Hij werd geen officier, waarschijnlijk omdat hij politieke opvattingen had en slecht in sport was. Hij kwam bij het tweede peloton van de vierde compagnie, dat bestond uit Brabantse Rooms-katholieken, terwijl hij zelf een hervormde achtergrond had. Zijn bataljon nam op Java steeds posten over ter aflossing, steeds dichter bij de demarcatielijn. Hijzelf had de functie van ordonnans/schrijver en was toegevoegd aan de compagniescommandant. Hij vertelt onder meer over de tweede politionele actie, de onderlinge sfeer tussen de jongens en het contact met zijn penvriendin, met wie hij later is getrouwd.

Interview met KL veteraan in Nederlands-Indië uitgezonden als Dienstplicht Koninklijke Landmacht, Infanterist op Soerabaja

Deze man uit Waalwijk stond vlak na de oorlog, net vers van de kweekschool, voor een klas met maar liefst 72 kinderen! Niet lang daarna moest hij opkomen voor militaire dienst in Amersfoort bij de Garde Grenadiers. In mei 1947 vertrok hij naar Indië. In Soerabaja kregen ze een tropentraining, maar er was bij de uitgezonden jongens geen enkel besef van de guerrillaoorlog waarin ze terecht zouden komen. Bij Grisee maakte ...

Interview met KL veteraan in Nederlands-Indië uitgezonden als Oorlogsvrijwilliger Koninklijke Landmacht, Brencarrier commandant op Makassar, Padang op Sumatra, Batavia

In november 1947 vertrok deze officier met de MS Volendam naar Indië. De reis duurde langer dan normaal, vanwege een ongeluk in het Suezkanaal: het Nederlandse schip ramde een draaibrug en moest eerst worden gerepareerd. Hij werd met 5-1 RI geplaatst te Makassar, in de natte moesson. De bevolking was de Nederlanders vijandig gezind, omdat voor hen Raymond Westerling in het gebied actief was geweest. Toen deze geïnterviewde ...

Interview met KL veteraan in Nederlands-Indië uitgezonden als Dienstplicht Koninklijke Landmacht, Kanonnier (maar ingezet als wacht, lader/losser, chauffeur) op Boom Baroe bij Palembang

Deze dienstplichtig soldaat eerste klas zat vanaf mei 1947 in Nederlands-Indië bij Palembang gestationeerd bij de Coördinatie Militair Vervoer (CMV). Van daaruit bracht deze man elke dag voedsel bij de KNIL-militairen die elders hun kampement hadden. Zelf was hij ingekwartierd in een oud KPM-kantoor. Later is hij ook nog driekwart jaar naar Australië geweest, om daar voorraden te laden op grote vrachtschepen voor Indië. ...

Interview met Militaire luchtvaart veteraan in Nederlands-Indië uitgezonden als Beroeps KNIL, Werktuigkundige-co-piloot op Vliegveld Andir

De geïnterviewde werkte als boordwerktuigkundige voor het KNILM in Nederlands-Indie. Hij vertelt over de RAPWI vluchten naar Nederlands Indie in september 1945. Met deze vluchten werd een gezin geëvacueerd en ex-krijgsgevangenen naar Australie gebracht. Doordat de geïnterviewde een logboek heeft bijgehouden van zijn vluchten weet hij veel details te vertellen. Twee keer maakt hij een vlucht naar Nederland. Op het vliegveld ...

Interview met KL veteraan in Nederlands-Indië uitgezonden als Beroeps Bepaalde Tijd Koninklijke Landmacht, Legerpredikant op Menado en omgeving

Als jongeman werd deze geïnterviewde getroffen door het bombardement van Rotterdam, waarna hij enige tijd verpleegd moest worden. Hij studeerde Theologie aan de Vrije Universiteit en dook onder toen in zijn derde jaar de loyaliteitsverklaring aan de Duitse bezetter ondertekend moest worden. Hij werd gearresteerd door de Sicherheitsdienst en naar een strafkamp bij Marl-Hüls in Duitsland gestuurd. Later, als predikant in Twijzel, werd hij gevraagd legerpredikant te worden. Dat werd een taak met veel improviseren, door het grote aantal uitgezonden militairen en de onervarenheid van de jongens. In het cease fire-tijdperk na de politionele acties gebeurden veel ongelukken. Jongens moesten dingen doen die tegen hun eigen wil en geweten in gingen. Zorg voor de familie achteraf rekende deze predikant ook tot zijn taak.

Interview met KL veteraan in Nederlands-Indië uitgezonden als Oorlogsvrijwilliger Koninklijke Landmacht, Chauffeur Brencarrier op Soerabaja en omgeving

Aan het einde van de Tweede Wereldoorlog werkte deze jongen bij de Binnenlandse Strijdkrachten als ordonnans bij de luchtbeschermingsdienst. Hij hielp onder meer om NSB'ers op te pakken en te bewaken. Voor hem was het vanzelfsprekend dat hij zich zou aanmelden als oorlogsvrijwilliger voor Indië. Samen met zijn tweelingbroer meldde hij zich aan. Na de tropenopleiding in Zuidlaren gingen ze op transport naar Engeland in ...

Interview met KL veteraan in Nederlands-Indië uitgezonden als Dienstplicht Koninklijke Landmacht, Filmoperateur op Geniekamp Berenlaan Meester Cornelis Batavia (3 dagen) 1948

Deze dienstplichtig militair moest na de tweede wereldoorlog opkomen voor zijn dienstplicht in het voormalig interneringskamp in Amersfoort. Hij hoorde als snel dat hij naar Indië zou gaan voor het uitvoeren van genie-werkzaamheden. Hij vertrok in maart 1948 en kwam te werken op de werkplaats voor films. Eerst moest hij onderdelen en gereedschap regelen via zijn oude contacten bij Philips in Nederland, vanuit Batavia. ...